Conta Yakma Nedir? Beyaz Duman Ne Anlama Gelir?
Motorun kalbinde, motor bloğu ile silindir kapağının birleştiği noktada yer alan, genellikle metal ve kompozit malzemelerden üretilen o ince parçaya silindir kapak contası diyoruz. Bu parça aslında motorun "güvenlik duvarıdır". Görevi ise üç hayati sıvıyı ve gazı birbirinden tamamen ayrı tutmaktır:
1. Motor Yağı: Hareketli parçaları yağlar.
2. Soğutma Suyu (Antifriz): Motorun aşırı ısınmasını engeller.
3. Yanma Gazları: Silindirlerin içinde oluşan yüksek basınçlı patlamalardır.
Conta bu üç elementin birbirine karışmasını engellediği sürece motor saat gibi çalışır. Ancak conta "yandığında" yani yapısı bozulduğunda, motorun iç dünyasında bir kaos başlar.
Beyaz Duman Ne Anlama Gelir?
Egzozdan çıkan dumanın rengi, motorun içindeki sorunun kimliğini ele verir. Yağ yandığında mavi, yakıt fazla geldiğinde siyah, soğutma suyu yandığında ise beyaz duman çıkar.
Beyaz duman, aslında basit bir buharlaşma olayıdır. Silindir kapak contası işlevini yitirdiğinde, soğutma suyu kanallarından sızan su, silindirlerin içine yani yanma odasına girer. Burada yakıtla birlikte yanan (aslında buharlaşan) su, egzozdan yoğun bir beyaz duman olarak atılır.
• Geçici Beyaz Dumanla Karıştırmayın: Soğuk kış sabahlarında aracı ilk çalıştırdığınızda egzozdan çıkan hafif duman yoğuşmadan kaynaklıdır ve motor ısınınca kesilir. Ancak "conta yakma" kaynaklı beyaz duman motor ısındıkça azalmaz, aksine daha da yoğunlaşır ve havada asılı kalan, süt gibi koyu bir kıvama bürünür.
• Şekerli Koku: Antifriz yandığında kendine has, hafif tatlı ve şekerli bir koku yayar. Eğer egzoz dumanında bu kokuyu alıyorsanız, teşhisiniz netleşmiştir.
Araç Neden Conta Yakar?
Bir arabanın durup dururken conta yakması pek rastlanan bir durum değildir. Bu genellikle bir "ihmal zinciri" sonucunda gerçekleşir.
1. Aşırı Hararet (En Büyük Düşman): Motorun soğutma sistemi (radyatör, fan, devirdaim pompası) görevini yapmazsa motor ısısı normalin çok üzerine çıkar. Yüksek ısı, metal parçaların genleşmesine ve aradaki contanın yanarak veya çatlayarak özelliğini yitirmesine neden olur. 2. Termostat Arızası: Termostat kapalı kaldığında su devirdaim yapamaz ve motor dakikalar içinde "contayı yakacak" seviyeye ulaşır. 3. Susuz Çalışma: Radyatör hortumlarından birinin patlaması veya suyun kontrol edilmemesi sonucu motorun susuz kalması, contanın saniyeler içinde yanmasına yol açar. 4. Yanlış Antifriz veya Saf Su Kullanımı: Kireçli su veya kalitesiz antifriz, zamanla contayı çürütür (korozyon). Bu durum "ısıdan bağımsız" bir conta yakma vakasına yol açabilir.
Conta Yandığını Anlamanın Diğer Yolları: "Tahin" Belirtisi
Sadece beyaz duman her zaman yeterli olmayabilir. Eğer şüpheniz varsa şu iki kontrolü yapabilirsiniz:
• Yağ Kapağını Kontrol Edin: Motor yağ kapağını açtığınızda kapağın altında veya yağ çubuğunda kahverengi, kremsi ve yoğun bir tabaka (tahin kıvamında) görüyorsanız; su, yağ kanallarına karışmış demektir. Bu, contanın tamamen bittiğinin işaretidir.
• Genleşme Kabında Kabarcıklar: Motor çalışırken yedek su deposuna (genleşme kabı) bakın. Eğer suyun içinde sürekli hava kabarcıkları geliyorsa, silindirdeki yanma basıncı soğutma suyuna kaçıyor demektir.
Beyaz Duman Atan Bir Araçla Yola Devam Edilir mi?
Kısa ve net cevap: Kesinlikle HAYIR. Beyaz dumanı gördüğünüz an veya hararet göstergesi kırmızıya yaklaştığı an aracı en güvenli yerde sağa çekip motoru durdurmalısınız.
Eğer yola devam ederseniz:
• Motor yağı özelliğini yitirdiği için motorun içindeki metal parçalar birbirine kaynar (yatak sarma).
• Silindir kapağı eğilir veya motor bloğu çatlar.
• Sonuç olarak, sadece bir conta değişimi ile kurtulabilecekken, komple motorun yenilenmesi (rektefiye) gereken binlerce liralık bir faturayla karşılaşırsınız.
Özetle; beyaz duman aracınızın "ben nefes alamıyorum" deme şeklidir. Hararet göstergesini sık sık kontrol etmek ve motor suyunun eksilip eksilmediğine bakmak, sizi bu büyük masraftan koruyacak en basit ama en etkili alışkanlıktır.
